Stock-Share Intro- စေတာ့ရွယ္ယာ မိတ္ဆက္

Stock-Share Intro- စေတာ့ရွယ္ယာ မိတ္ဆက္
Share this Post:

Stock-Share Intro - စေတာ့ရွယ္ယာ မိတ္ဆက္

Stock-Share - စေတာ့ရွယ္ယာ ရဲ႕ အေျခခံေၾကာရုိး

ျမန္မာႏုိင္ငံ Stock Share ေပၚေပါက္လာၿပီး Capitalism (အရင္းအႏွီးေစ်းကြက္) ေဖာ္ေဆာင္မႈပုံစံျဖင့္ စီးပြားေရးစနစ္ေတြ ပုိမုိေကာင္းမြန္လာပါတယ္။ Stock ကုိ အမ်ားျပည္သူနားလည္ႏုိင္ဖုိ႔ဆုိရင္ေတာ့ အခ်ိန္ယူျပင္ဆင္ရဦးမွာျဖစ္ပါတယ္။ (ဥပမာ - Stock နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ သီးသန္႔ TV Talk အစီအစဥ္ေတြ၊ အမ်ားျပည္သူအတြက္ Stock နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ စာေပျဖန္ျဖဴးမႈေတြ၊ Stock နဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး အေတြ႔အၾကဳံရွိေသာ ႏုိင္ငံျခားလုပ္ငန္းရွင္ + ပညာရွင္ေတြ + Stock မွာ ပါ၀င္မဲ့သူေတြ အားလုံးႏွင့္ Stock Exchange စတင္မႈအဆင့္ ေအာင္ျမင္ဖုိ႔အတြက္ မ်ားစြာျပင္ဆင္ရဦးမွာေတာ့ အမွန္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ Stock Exchange နဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ အေျခခံ (၆-ခု) ကုိေတာ့ လူတုိင္းစဥ္းစားရမွာျဖစ္ပါတယ္။

(၁) Regulator ( Stock ကုိ တရား၀င္ၾကားခံထိန္းေပးမဲ့ အဖဲြ႔အစည္းေတြ)

(၂) Legal Framework (လုပ္ထုံးလုပ္ငန္း ဥပေဒနဲ႔ စည္းကမ္းေတြ)

(၃) Stock Exchange (စေတာ့ရွယ္ယာ ၀ယ္-ေရာင္း ေစ်းကြက္)

(၄) Listed Company (Stock Listed ျဖစ္ထားတဲ့ ကုမၸဏီေတြ)

(၅) Intermediaries (ၾကားခံေဆာင္ရြက္ေပးမဲ့ ပြဲစားေတြ)

(၆) Investors (Stock ကုိ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံၾကသူေတြ) စတဲ့ (အခ်က္ - ၆ ခု) ဟာ Stock Exchange ရဲ႕ အဓိက ပင္မေၾကာရုိးပဲျဖစ္ပါတယ္။ Stock Exchange အေရာင္းအ၀ယ္ဆုိရာမွာ အတုိခ်ဳပ္ေျပာရရင္ (၂-မ်ိဳး) ပဲရွိပါတယ္။

တခုက Trading ပုံစံနဲ႔ အခ်ိန္တုိအတြင္းမွာ (၀ယ္-ေရာင္း) လုပ္တာမ်ိဳးနဲ႔၊ ေနာက္တမ်ိဳးက Investment ပုံစံနဲ႔ ေရရွည္အတြက္ (၀ယ္-ေရာင္း) လုပ္တဲ့ ပုံစံျဖစ္ပါတယ္။ Stock နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လြယ္ကူစြာ နားလည္ႏုိင္ေစဖုိ႔ Credit - ကိုရိုးရာ(YSX) ၏ ေရးသားေဖာ္ျပမႈကုိ www.EntrepreneurSME.com အယ္ဒီတာခ်ဳပ္မွ ျပန္လည္မွ်ေ၀ေဖာ္ျပေပးလွ်က္။

အစုရွယ္ယာ ေတြ ေပၚ ေပါက္လာတဲ့ အဓိက အေၾကာင္းရင္း ?? အေၾကာင္းအရင္းကေတာ့ အရင္းႏွီးလို အပ္ခ်က္ေၾကာင့္ပဲျဖစ္ပါတယ္…… အစုရွယ္ယာ ေတြ ကို ေရာင္းခြင့္ ရိွတာ ဆိုရင္ အမ်ားပိုင္ company ျဖစ္မွ သာလွ်င္ ေရာင္းခ်ခြင့္ရိွပါတယ္။ တစ္ဦးတည္းပိုင္ဆိုလွ်င္ အမ်ားပိုင္ company အျဖစ္ေျပာင္းဖို႔ လိုအပ္မယ္။

အမ်ားပိုင္ company ျဖစ္ဖို႔ဆိုလွ်င္ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ေတာ့ ရိွတယ္… အနည္း ဆုံး 7 ဦးနဲ႕ အထက္ company ကို ပိုင္ဆိုင္ဖို႔လိုမယ္…… ေအာက္မွာ ဥပမာနဲ႕ ၾကည့္ ၾကည့္ရေအာင္ဗ်ာ…… ကြ်န္ေတာ့္မွာ ZAW ဆိုတဲ့ Storeဆိုင္ တစ္ခု ရန္ကုန္မွာ ရိွတယ္ ဆိုပါစို႕… ေစ်းႏႈန္းသင့္တင့္ျပီး အရည္အေသြး ေကာင္းတဲ့ အတြက္ အေရာင္းသြက္ျပီး နာမည္ ရလာတယ္ ဆိုပါစို႕… မႏၲေလး,ေနျပည္ေတာ္,ေတာင္ၾကီးျမိဳ႕ၾကီး 3 ျမိဳ႕မွာ ဆိုင္ခြဲ ေတြ ဖြင့္ခ်င္လာတယ္… ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ့္မွာ အရင္းႏွီး မရိွဘူး… အဲ့ေတာ့ အရင္းႏွီးရလာေအာင္ ဆိုင္ရဲ႕ ရွယ္ယာေတြကို ေရာင္းဖို႔ စီစဥ္မယ္… အမ်ားပိုင္ company ျဖစ္ေအာင္ သူငယ္ခ်င္း 8 ေယာက္နဲ႕(7 ေယာက္နဲ႕အထက္) တိုင္ပင္ျပီး သူတို႔လည္း အခ်ိဳးက် ပါဝင္တဲ့ အတြက္ အမ်ားပိုင္ Company အျဖစ္ ျဖစ္သြားပါျပီ… အမ်ားပိုင္ company ျဖစ္ျပီဆိုလွ်င္ အစုရွယ္ယာမ်ားကို စတင္ေရာင္းခ်ႏိူင္ပါျပီ…… စတင္ဖြဲ႔ စည္းတဲ့ 8 ေယာက္ကေတာ့ ဒါရိုက္တာ အဖြဲ႕ ဝင္ေတြ ျဖစ္လာၾကမွာပါ…… Company က အရင္းႏွီး လိုအပ္ခ်က္ 10 သိန္း ရိွတယ္ဆိုပါစို႔… အစုရွယ္ယာ ယူနစ္ေတြကို စတင္ေရာင္းခ်ၾကည့္မယ္ေနာ္… 10000 ks တန္ ယူနစ္ဆိုရင္ ယူနစ္ေပါင္း 100 ေရာင္းရမွာ ျဖစ္တယ္…… အဲ့ ယူနစ္ကဘာလဲ ဆိုရင္ သက္ေသခံ လက္မွတ္ စာခ်ဳပ္ ရရိွမွာ ျဖစ္ပါတယ္…… ေယဘုယ် အား ျဖင့္တြက္ၾကည့္ရင္ေတာ့ Company ေတြက အရင္းႏွီး လိုအပ္ခ်က္ေၾကာင့္သာ အစုရွယ္ယာေတြကို ေရာင္းခ်တာပါ……

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ဝယ္ယူသူ ဘက္ကေန ျပန္ေတြးၾကည့္ရေအာင္

ကိုယ္က အလားအလာ ေကာင္းမယ္လို႔ ထင္တဲ့ company ရဲ႕ အစု ရွယ္ယာေတြကို ဝယ္ထားမိတယ္ ဆိုပါစို႔…… ဘာေတြ ရလာႏိုင္သလဲ? Company က ခြဲေဝေပးတဲ့ အက်ိဳး အျမတ္ေတြကို 3 လတစ္ၾကိမ္ ဒါမွ မဟုတ္ 1 ႏွစ္ တစ္ၾကိမ္ ရရိွမွာပါ…… အက်ိဳးအျမတ္ေတြကို အျပည့္အဝ ရရိွ ႏိုင္သလားဆိုရင္ေတာ့ မရရိွႏ္ုင္ပါဘူး… Company က ခြဲေဝေပးသေလာက္ပဲ ႐ရိွမွာပါ…… ဥပမာ- အက်ိဳးအျမတ္က 100 % ရရင္ 50 % ေလာက္ကိုပဲ ခြဲေဝေပးမွာပါ…… က်န္တဲ့ 50% ကို Company ရဲ႕ ဆက္လက္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ မႈ ေပၚမွာပဲ ျပန္လည္ အသုံးခ်သြားတာပါ… တစ္ျခား Company ေတြနဲ႕ ယွဥ္ျပိဳင္တဲ့အခါ အဲ့လို မလုပ္ရင္ ေနာက္က် က်န္ခဲ့မွာပါ…… ရရိွလာတဲ့ အက်ိဳးျမတ္ရဲ႕ 100 %လုံးကို ခြဲေဝ မေပးပဲ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ ထဲ ျပန္ထည့္တဲ့ Company မ်ိဳးေတြလည္း ရိွပါတယ္… Apple လို Company မ်ိဳးေပါ့…… အက်ိဳးျမတ္ကို ရွယ္ယာရွင္ေတြဆီ ခြဲ ေဝေပးတဲ့ % ေတြ ကို ေတာ့ ဒါရိုက္တာ အဖြဲ႕က ဆုံးျဖတ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္…… အစုရွယ္ယာ ပိုင္ဆိုင္တဲ့သူေတြက ဒါရိုက္တာ အဖြဲ႕ဝင္ ဘယ္သူျဖစ္သင့္တယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ မဲ တစ္မဲ အေနနဲ႕ မဲေပး ေရြးခ်ယ္ခြင့္ ရရိွမွာပါ…… အမ်ားပိုင္ Company ေျပာင္းကာစ ဆိုရင္ေတာ့ စတင္တည္ ေထာင္သူေတြက ပထမ 4 ႏွစ္ or 5 ႏွစ္အတြင္းမွာ ဒါရိုက္တာ အဖြဲ႕ မွာ အျမဲ ပါဝင္ခြင့္ ရရိွေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္……

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Company ေတြ ဘယ္လို တိုးတတ္လာသလဲ?? အစုရွယ္ယာ ေရာင္းတဲ့ Company ေတြက တစ္ေသာင္းတန္ (10000 Ks) ယူနစ္တစ္ခုကို တစ္ေသာင္းနဲ႕ ေရာင္းစားေလ့ မရိွပါဘူး… သူထက္ပိုတဲ့ ေစ်းႏႈန္းနဲ႕ ပဲ ေရာင္းေလ့ ရိွပါတယ္…… 3 ေသာင္းနဲ႕ ေရာင္းတယ္ဆိုပါစို႔… ပိုသြားတဲ့ 20000 ks ေငြေတြဘယ္ ေရာက္သြားလဲ ေမးစရာရိွပါတယ္…… Company ရဲ႕ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ မႈ ေငြထဲ ေရာက္သြားပါတယ္…… တကယ္ဝယ္ယူသူ ပိုင္ဆိုင္တာကေတာ့ 10000 ks တန္ ယူနစ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္…… အဲ့လိုနဲ႕ Company ရဲ႕ ပိုင္ဆိုင္မႈ တန္ဖိုး က မ်ားသထက္မ်ားလာမွာပါ…… အစုရွယ္ယာ ယူနစ္ပိုင္ဆိုင္တဲ့ သူေတြက လည္း Company ကို ပိုင္ဆိုင္တာ ျဖစ္လို႔ Company တန္ဖိုး ျမင့္လာေလ ယူနစ္တန္ဖိုးကလည္း အျပင္ေပါက္ေစ်း ျမင့္လာမွာပါ……

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ဘယ္လို အစုရွယ္ယာမ်ိဳးေတြ ဝယ္ ႏိုင္သလဲ?

Common Shares နဲ႕ Prefered Shares ဆိုျပီး ႏွစ္မ်ိဳး ဝယ္ယူႏိုင္ပါတယ္…… Common ရွယ္ယာေတြကေတာ့ သာမန္ေရာင္းၾက ဝယ္ၾကတဲ့ ရွယ္ယာမ်ိဳးေတြပါ… Prefered ရွယ္ယာေတြကေတာ့ ဘဏ္အပ္တာနဲ႕ တူတယ္ဗ်။ Company ရဲ႕ အရူံး အျမတ္ေပၚ မမူတည္ပဲ ပုံေသ အက်ိဳးျမတ္ရတာပါ… ဘဏ္တိုးရသလို ရတာပါ။ Company ေဒဝါလီခံခဲ့ရင္ေတာင္မွ သူရ႕ဲေငြ ကို ျပန္လည္ ထုတ္ေပးတဲ့အတြက္ ရူံးႏိုင္မႈ နည္းပါတယ္…… ရွယ္ယာ အေရာင္းဝယ္ မွာ အဲ့ေကာင္က အက်ိဳးျမတ္ နည္းလို႔ သိပ္ စိတ္ဝင္စားေလ့ မရိွၾက ပါဘူး……

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

အစု ရွယ္ယာေတြကို ဘယ္လို ဝယ္ႏိုင္ ေရာင္းႏိုင္မလဲ? ဥပမာ- 10000 ks တန္ အစု ရွယ္ယာ ယူနစ္တစ္ခုကို တစ္ေသာင္း ထက္ မေလ်ာ့တဲ့ ေစ်းနဲ႕ ဝယ္ခဲ့မွသာလွ်င္ Stock Exchange မွာ ဝယ္ခြင့္ ေရာင္းခြင့္ရရိွမွာပါ…… ကိုယ္လို ခ်င္တဲ့ Company ရဲ႕ အစုရွယ္ ကို ဝယ္ယူလိုလွ်င္ Stock Exchage Service ကေနတစ္ဆင့္ Company က ေသာ္လည္းေကာင္း…… အျခား ဝယ္ထားတဲ့ သူဆီက တစ္ဆင့္ ေသာ္ လည္းေကာင္း ဝယ္ယူႏိုင္ပါတယ္…… ျ့ပန္ေရာင္းခ်င္ရင္လည္း အဲ့သည့္အတိုင္းပါပဲ…… Company ရဲ႕ ဖြံျဖိဳးတိုးတက္မႈ အနာဂတ္ ေပၚ မႈတည္ျပီး အစုရွယ္ယာ ယူနစ္ေတြရဲ႕ ေစ်းေတြက တက္လာမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္…… Company က အရႈံးေပၚ ေနျပီး ရွယ္ယာေစ်း က ျမင့္တက္ေနတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါေသးတယ္… Company က ေနာက္ ဘာေတြလုပ္မယ္, အစိုးရ ဥပေဒ အေျပာင္းလဲ, သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္, ဝယ္လိုအားေရာင္းလိုအားနဲ႕ အျခားအခ်က္ ေတြေပၚ မႈတည္ျပီး စေတာ့ ရွယ္ယာ ေစ်း အတက္က် ျဖစ္ေနမွာပါ…… အစုရွယ္ယာ ယူနစ္ေတြ ကို ဝယ္ယူျပီး ျပန္လည္ ေရာင္းခ် တာကိုေတာ့ Stock Exchange ကစားတယ္. အေရာင္းဝယ္လုပ္တယ္ လို႔ သတ္မွတ္လို႔ရပါတယ္…… Stock ေစ်းကြက္မွာ ဝယ္ေရာင္း လုပ္ရာက ရလာတဲ့ Capital Gain ကိုေတာ့ ဝယ္ေရာင္း လုပ္တဲ့သူေတြကပဲ ရရိွမွာပါ…… ျမန္မာျပည္ Stock ေစ်းကြက္အေနနဲ႕ ကေတာ့ ေအာက္တိုဘာလ ၉ရက္ေန႔မွာ စတင္ဖြင့္လွစ္ပါသည္……သိုေသာ္ ၂၀၁၆ မတ္လမွသာ စတင္ေရာင္းဝယ္ႏို္မည္ဟု သိရသည္... Credit - ကိုရိုးရာ(YSX) ၏ ေရးသားေဖာ္ျပမႈကုိ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္မွ ျပန္လည္မွ်ေ၀ေဖာ္ျပေပးလွ်က္။  

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ျမန္မာ့ေခတ္ျပိဳင္စီးပြားေရးအတြက္ အသိပညာဦးေဆာင္မူျဖင့္ ေရရွည္တိုးတက္မူဆီသို့

ျမန္မာ့စြန့္ဦးထီထြင္မူႏွင့္ စီးပြားေရစီမံခန့္ခြဲမူ အခမဲ့ ၀က္ဆိုဒ္

www.entrepreneursme.com (www.esmemm.com)

ျမန္မာ့စြန့္ဦးတီထြင္မူႏွင့္ စီးပြားေရးစီမံခန့္ခြဲမူ သင္တန္းေက်ာင္း

Myanmar Entrepreneur SME Institute (MESI)

ျမန္မာနိုင္ငံအႏံွ့တြင္ သင္တန္းေက်ာင္း (၅)ခု ၊ ျမိဳ့ေပါင္း(၁၈) နွင့္၊ လုပ္ငန္းေပါင္(၅၀၀)ေက်ာ္ စီမံခန့္ခြဲမူ ရံုုး၀န္ထမ္း (၄၀၀၀)ေက်ာ္ အား ၀န္ေဆာင္မူေပးထားျပီးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ လူၾကီးမင္းတို့ လိုအပ္တဲ့ စီးပြာေရဆိုင္ရာ (သင္တန္း+အၾကံေပး+၀န္ေဆာင္မူ) မ်ားအား www.esmemm.com (MESI)တြင္ ၀န္ေဆာင္မူရရိွနိုင္ပါျပီ။



ESME Logo